Anne ve babaların poliklinik kapısından girerken en sık kurduğu cümle şudur.”Hocam, tam iyileşti derken yine hastalandı, neden bu kadar sık?” Öncelikle derin bir nefes alın.
Evet, belli bir yaşa kadar bu çok sık karşilaştığımız bir durumdur. Ancak bu durumun nedenlerini ve arkasındaki sebepleri anlamak, ebeveynler için hem endişeyi azaltır hem de doğru önlemleri almamıza yardımcı olur.
1. Bağışıklık Sistemi Henüz “Yeni Başlıyor”
Yeni doğmuş bir bebek, henüz çevresindeki mikroplarla tanışmamıştır. .Bir bebeğin bağışıklık sistemi, boş bir kütüphane gibidir. Kitaplıkların dolması için vücudun mikroplarla tanışması gerekir. Bağışıklık sistemi zaman içinde, sürekli çeşitli virüs ve bakterilerle karşılaşarak öğrenir ve güçlenir.Her ateş, her burun akıntısı aslında bağışıklık sisteminin o mikrobu tanıması ve hafızasına kaydetmesi işlemidir.
Unutmayın: Çocuğunuz her hastalandığında bağışıklık sistemi “antrenman” yapar. Biz hekimler buna “bağışıklık sisteminin olgunlaşması” diyoruz.
Bu yüzden özellikle 0-7 yaş arası çocuklarda sık enfeksiyon görmek normaldir. Minikler yılda 8–12 kez soğuk algınlığı ya da benzeri enfeksiyon geçirebilirler bu bağışıklığın gelişim süreciyle alakalıdır.
2. Sosyal Ortamlar: Kreş, Okul ve Parklar
Çocuklar okul, kreş gibi ortamda çok sayıda başka çocukla bir araya gelir. Bu ortamlarda:Bir çocuk öksürdüğünde,bir başka çocuk oyuncağı paylaştığında,eller ağza veya buruna gittiğinde,virüsler ve bakteriler çok kolay yayılır. Bu yüzden bir ortamda birkaç hasta varsa, kısa sürede diğer çocuklara da bulaşması beklenir. Öksürürken veya hapşırırken ağzını kapatmayı bilmezler,ellerini sık yıkamazlar,sık ellerini yüzlerine götürürler.Bu davranışlar mikropların yayılmasını kolaylaştırır. Bu nedenle basit virüsler bile çocuklarda daha kolay hastalığa dönüşebilir.
3. Anatomik Farklılıklar
Çocuklar sadece “küçük yetişkinler” değildir; anatomileri de farklıdır. Östaki borusu çocuklarda daha kısa ve yataydır, bu da basit bir nezlenin kolayca kulak iltihabına dönmesine yol açar. Hava yolları daha dardır, bu yüzden hafif bir salgı bile hırıltıya veya öksürüğe neden olabilir.
4. Viral “Ping-Pong” Etkisi
Bazen çocuk tam iyileşmek üzereyken okuldan yeni bir virüs kapar. Ebeveynler bunu “hastalığı geçmedi” sanır, oysa bu ikinci bir enfeksiyondur. Biz buna “üst üste binmiş enfeksiyonlar” diyoruz.
5.Mevsimsel ve Çevresel Etkenler
Kış aylarında ,soğuk havalar ,iç mekanda kalma sürelerinin artması, havalar değiştikçe bağışıklığın zorlanması gibi faktörler çocukların solunum yolu enfeksiyonlarına daha açık hale gelmesine neden olur. Ayrıca iç ortamlarda kapalı kalmak virüs yayılımını artırır.
6. Beslenme ve Uyku Durumu Bağışıklığı Etkiler
Çocukların vücudu hastalıklara karşı savaşırken iyi bir dengede “yakıta” ihtiyaç duyar. Yeterli meyve, sebze, protein ve vitamin tüketimi, yeterince uyku ve bol sıvı tüketimi bağışıklığın güçlü kalmasında çok önemli rol oynar. Eksik beslenme veya düzensiz uyku bağışıklık direncini düşürebilir.
7. Alerji ve Kronik Durumlar
Bazı çocuklar belirli alerjenlere (örneğin polen, ev tozu) karşı tepkisel olabilirler. Bu durum, viral enfeksiyonların daha uzun sürmesine veya art arda gelmesine yol açabilir. Ayrıca alerjik çocuklar üst solunum yollarına daha duyarlı hale gelebilirler.
8. Ne Zaman Endişelenmeli?
Sık hastalanmak normal olsa da, aşağıdaki durumlarda biz pediatristlerin daha derin bir inceleme yapması gerekir:
Hastalıklar hep ağır seyrediyor ve hastaneye yatış gerektiriyorsa,
Yılda ikiden fazla zatürre (pnomöni) öyküsü , ağır enfeksiyon öyküsü varsa,
Yılda 3 ten fazla fazla otit, sinüzit, bronşiolit, bronşit gibi enfeksiyonlar varsa,
Gelişim geriliği veya kilo alamama eşlik ediyorsa,
Sık karşılaşılan enfeksiyon etkenleri dışındaki etkenlerle enfekte olunuyorsa,
Tekrarlayan derin doku apseleri görülüyorsa.
Hastalıklar normal süreden daha uzun sürüyorsa,iki aydan daha uzun süreli antibiyotik kullanımı varsa bağışıklık sisteminin araştırılması gerekir.
Sonuç olarak…
Çocuğunuz hastalandığında üzülmeyin; vücudu gelecekteki daha büyük mikroplara karşı savunma duvarlarını örüyor.Bu süreç zamanla azalır ve çocukların bağışıklığı güçlendikçe hastalanma sıklığı düşer.
Unutmayın: Her çocuk farklıdır. Eğer sürekli aynı dertle karşılaşıyorsanız, bir çocuk hekimine başvurmayı unutmayın
Sabırlı olun, biz buradayız!